Δύο από τα σημαντικότερα μνημεία της πόλης του Ηρακλείου, το Φρούριο Κούλες στην είσοδο του Ενετικού Λιμανιού και τα επιβλητικά Ενετικά Τείχη, αντιστέκονται εδώ και αιώνες στη φθορά του χρόνου, για να φτάσουν μέχρι το σήμερα ως αδιάψευστοι μάρτυρες μεγάλων ιστορικών γεγονότων. Άρρηκτα συνδεδεμένα με το παρελθόν μιας πολυτάραχης και ακμάζουσας πολιτείας που έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη μεγάλων πολιτισμών και στα γεωστρατηγικά παιχνίδια πανίσχυρων δυνάμεων.
Χάρη στην διαρκή προσπάθεια πολλών φορέων της χώρας μας τα μνημεία αυτά δεν αποτελούν «άψυχα απολιθώματα» αλλά «ζωντανά κύτταρα», καθώς εξακολουθούν να συνδιαλέγονται με τους Ηρακλειώτες αλλά και με τους επισκέπτες της πόλης μας. Αξιοποιούνται με διάφορους τρόπους αποσκοπώντας να προσφέρουν υπηρεσίες στις σύγχρονες αλλά και στις επόμενες γενιές, εξυπηρετώντας αυτό που ονομάζουμε αειφορία.
Με δύο τέτοιους φορείς είχε να κάνει η εκπαιδευτική δράση που πραγματοποίησε η Περιβαλλοντική Ομάδα του σχολείου μας, στις 4 Δεκεμβρίου 2024.
Αρχικά, στο Φρούριο Κούλες μας υποδέχτηκε ο κ. Θεοτόκης Θεοδούλου, αρχαιολόγος και δύτης του Γραφείου Κρήτης της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων. Μοιράστηκε μαζί μας λίγη από την μαγεία της αναζήτησης αρχαιολογικών ευρημάτων στο βυθό της θάλασσας. Αν αναλογιστούμε ότι ζούμε σε ένα μεγάλο νησί της ανατολικής Μεσογείου και σε μια χώρα με τεράστια ναυτική ιστορία καταλαβαίνουμε ότι η περιοχή μας είναι ένα χρυσωρυχείο για τους αρχαιολόγους-εξερευνητές των θαλασσών. Ακούσαμε για ναυάγια και βυθισμένες πολιτείες, για μύθους που κρύβουν ιστορικές αλήθειες, όπως η αναζήτηση του Δαίδαλου από τον βασιλιά Μίνωα στη Σικελία, αλλά και για ιστορίες καθημερινών ανθρώπων που καθόρισαν σημαντικά γεγονότα, όπως αυτό της ανακάλυψης από τον διάσημο Ζακ Υβ Κουστώ του ναυαγίου της ναυαρχίδας του γαλλικού στόλου (La Therese).
Είδαμε ενάλιες αρχαιότητες που εκτίθενται σήμερα στον Κούλε, προερχόμενες από ναυάγια διαφόρων περιόδων. Μινωική άγκυρα, ρωμαϊκούς αμφορείς, βυζαντινά μαγαρικά (μεγαρικοί αμφορείς), πέτρες από έρμα βενετσιάνικου πλοίου, τα κανόνια του La Therese από την εποχή της πτώσης του Χάνδακα (1669), άγκυρα του αγγλικού Ναυαρχείου του 19ου αιώνα. Μεταφερθήκαμε για λίγο νοερά στα καταστρώματα και στα αμπάρια εκείνων των πλοίων με τις εικόνες των πληρωμάτων να γεμίζουν κανόνια ή να φορτώνουν αμφορείς με κρασί ή λάδι…
Ο δεύτερος φορέας που μας ξενάγησε ήταν στα Ενετικά Τείχη και ήταν το Τμήμα Μελετών και Συντήρησης Πρασίνου του Δήμου Ηρακλείου. Η κα. Ελένη Νάνου μας άνοιξε τις πόρτες του Δημοτικού Φυτωρίου που λειτουργεί στην τάφρο των τειχών, δίπλα στην Πύλη Ιησού (Καινούργια Πόρτα). Το Δημοτικό Φυτώριο μαζί με το παρακείμενο Κηποθέατρο «Νίκος Καζαντζάκης» αποτελούν παραδείγματα αειφορικής αξιοποίησης αρχαιολογικών μνημείων. Η κ. Νάνου μας περιέγραψε τη δουλειά που γίνεται εκεί, με την επιλογή ανθεκτικών φυτών, τον πολλαπλασιασμό τους, την απαραίτητη φυτοπροστασία και τελικά την χρησιμοποίησή τους στους χώρους πρασίνου της πόλης μας.
Η όλη δράση αξιολογήθηκε από τους συμμετέχοντες ως απόλυτα επιτυχημένη ως προς τους εκπαιδευτικούς και παιδαγωγικούς στόχους που είχαν τεθεί.
Φωτογραφίες από την δράση: Ενάλιες Αρχαιότητες – Δημοτικό Φυτώριο